ރިޔާސީ އަދި މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއް ދުވަހެއްގައި ބޭއްވުން: ދައުލަތުގެ އިސްރާފު ކުޑަވެ، ޑިމޮކްރަސީ ހަރުދަނާވާނެ!

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުގައި މިވަގުތު އެންމެ ހޫނުކޮށް ބަހުސްކުރެވެމުންދާ އެއް މައުޟޫއަކީ ރިޔާސީ އިންތިހާބާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިހާބު އެއް ދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެވެ. ކޮންމެ ފަސް އަހަރަކުން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހަރަދުކޮށްގެން، ވަކިވަކިން ބާއްވަމުން އަންނަ މި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަކީ ހަމައެކަނި އިގުތިސާދީ ގޮތުން ފައިދާހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވޯޓުލާ މީހުންގެ ނިސްބަތް އިތުރުކޮށް، އާ ސަރުކާރެއް އެކުލަވާލުމާއެކު އުފެދޭ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމަށް ނިމުމެއް ގެނެސްދޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ޅަފަތުގެ ޑިމޮކްރަސީ އިތުރަށް ހަރުދަނާކޮށް، ތަރައްގީގެ ދުވެލި ހަލުވިކުރުމަށް ކޮންމެހެން އަޅަންޖެހިފައިވާ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ގެނެވޭ ބަދަލުތައް

މި ދެ އިންތިހާބު އެއް ދުވަހެއްގައި ބޭއްވުމަށްޓަކައި ގާނޫނީ ގޮތުން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ މުހިންމު މަރުހަލާތަކެއް ދަނީ ކަޑައްތުކުރަމުންނެވެ. މިގޮތުން، މިހާރު ހިނގަމުންދާ 20 ވަނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުން ވަނީ ގާނޫނުއަސާސީއަށް 8 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ބިލު ފާސްކޮށްފައެވެ. މި އިސްލާހުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ ރިޔާސީ ދައުރާއި މަޖިލީހުގެ ދައުރު އެއްގޮތް ކުރުމެވެ. އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި، މިހާރު ހިނގަމުންދާ މަޖިލީހުގެ ފަސް އަހަރުގެ ދައުރު ކުރުކޮށް، 1 ޑިސެމްބަރު 2028 ގައި މަޖިލީހުގެ އުމުރު ހަމަވާ ގޮތަށް ވަނީ ފާސްކޮށްފައެވެ.

ނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ގާނޫނުއަސާސީގެ 262 ވަނަ މާއްދާ ބަޔާންކުރާ ގޮތުން، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އުމުރަށް ނުވަތަ ދައުރަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް ގެނެވޭނީ ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން އެކަމަށް ރުހުން ލިބިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވަނީ މިދިޔަ ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ހާއްސަ ގަރާރެއް ނެރުއްވައި، އަންނަ އޭޕްރީލް މަހުގެ 4 ވަނަ ދުވަހު މިކަމާ މެދު ރައްޔިތުންގެ ގޮތް ނިންމުމަށް ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓެއް ނެގުމަށް އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނަށް އަންގަވާފައެވެ. ބަންޑާރަނައިބުގެ އޮފީހުންވެސް ވަނީ މިއީ ގާނޫނުއަސާސީއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ރައްޔިތުންގެ ސީދާ ބައިވެރިވުމާއެކު ގެނެވޭ ސައްހަ ޑިމޮކްރެޓިކް އިޖުރާއަތެއްކަން ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައެވެ.

ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒުގެ ތަސައްވުރު

މި ބަދަލު ގެނައުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް ވަކާލާތުކުރައްވާ އެއް ބޭފުޅަކީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒެވެ. އެމަނިކުފާނު ތަކުރާރުކޮށް ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވަނީ، މި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ފައިދާހުރި ގޮތް ކަމަށެވެ. ވެރިކަންކުރާ ޕީއެންސީގެ ޖަލްސާތަކުގައި ވާހަކަފުޅުދައްކަވަމުން ރައީސް ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ވަކިވަކިން އިންތިހާބުތައް ބޭއްވުމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ބޮޑު ހޭދައެއް ކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ގާތްގަނޑަކަށް 120 މިލިއަން ރުފިޔާ ސަލާމަތްކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.

މީގެ އިތުރުން، ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، އާ ސަރުކާރެއް ވެރިކަމާ ހަވާލުވުމަށްފަހު، މަޖިލިސް އިންތިހާބާ ދެމެދު އޮންނަ ހަ މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އުފެދޭ ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ ތަރައްގީއަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް އެޅެއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ އަމިއްލަ ތަޖުރިބާއަށް އަލިއަޅުއްވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، ވެރިކަމުގެ ކުރީކޮޅު އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން މަޖިލީހުގެ ތެރެއިން ސަރުކާރަށް ދަތިކޮށް، އަޒުލުކުރުމުގެ ބިރުދެއްކުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވި ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން، އެއް ދުވަހެއްގައި އިންތިހާބު ބޭއްވުމަކީ ސިޔާސީ ހަމަޖެހުން ގާއިމުކޮށް، ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތައް ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ކޮންމެހެން މުހިންމު ކަމެއް ކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.

އިގުތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ ފައިދާތައް

ރިޔާސީ އަދި މަޖިލިސް އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފައިދާއަކީ މާލީ ގޮތުން ދައުލަތަށް ލުއިވުމެވެ. އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަންގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކޮންމެ އިންތިހާބަކަށް 60 މިލިއަނާއި 80 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ދެމެދުގެ އަދަދެއް ހަރަދުވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޭރުގެ އޮބްޒާވަރުން ގެނައުމަށް ކުރާ ބޮޑެތި ހޭދަތައްވެސް ހިމެނެއެވެ. މިސާލަކަށް، ފާއިތުވި މަޖިލިސް އިންތިހާބުގައި ބޭރުގެ އޮބްޒާވަރުންގެ ހުރުމާއި ކެއުމަށް އެކަނިވެސް 824،000 އަށްވުރެ ގިނަ ރުފިޔާ ހަރަދުކޮށްފައިވެއެވެ. ރައީސް މުއިއްޒު ފާހަގަކުރެއްވި ފަދައިން، މި ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން ސަލާމަތްކުރެވޭ 120 މިލިއަން ރުފިޔާއަކީ ސިއްހީ ނުވަތަ ތަޢުލީމީ ދާއިރާގެ މުހިންމު މަޝްރޫއުތަކަށް އިންވެސްޓްކުރެވިދާނެ ފައިސާއެވެ.

މާލީ ފައިދާގެ އިތުރުން، ވޯޓުލާ މީހުންގެ ނިސްބަތް އިތުރުވުމަކީ ޑިމޮކްރެޓިކް ނިޒާމު ހަރުދަނާވާނެ ކަމެކެވެ. ތާރީހަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުތަކުގައި އާންމުކޮށް 85 އިންސައްތައަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ވޯޓުލާން ނުކުމެއެވެ. ނަމަވެސް، މަޖިލިސް އިންތިހާބުތަކުގައި މި ނިސްބަތް އުޅެނީ 80 އިންސައްތައިން ދަށުގައެވެ. ދެ އިންތިހާބު އެއްކޮށްލުމުން، ގާނޫނު ހަދާ މަޖިލީހަށް މެންބަރުން އިންތިހާބުކުރެވިގެން ދާނީ ރައްޔިތުންގެ މާ ފުޅާ ބައިވެރިވުމަކާއެކުގައެވެ. މީގެ ސަބަބުން މެންބަރުންގެ ސައްހަކަމާއި ޖަވާބުދާރީވުން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.

ހަމައެހެންމެ، މިއީ ސިޔާސީ ކެންޑިޑޭޓުންނަށްވެސް އޮތް ބޮޑު ލުޔެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރާއްޖޭގައި މަޖިލިސް އިންތިހާބެއްގެ ކެމްޕޭނަށް ކެންޑިޑޭޓުން އެތައް މިލިއަން ރުފިޔާއެއް ހަރަދުކުރެއެވެ. ބައެއް ދާއިރާތަކުގެ ޕްރައިމަރީތަކަށް އެކަނިވެސް 4 މިލިއަން ރުފިޔާއާ ހަމައަށް ހަރަދުކުރާކަން ހާމަވެފައިވެއެވެ. އިންތިހާބުތައް އެއްކޮށްލުމުން، ޕާޓީތަކުންނާއި ކެންޑިޑޭޓުން ކުރަންޖެހޭ ބޮޑެތި ހަރަދުތައް ކުޑަވެ، ކޮރަޕްޝަނާއި ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ފުރުސަތުތައް ހަނިވެގެންދާނެއެވެ.

ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކުރުން

އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން މި ބަދަލާ މެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރަމުންދެއެވެ. އެ ފަރާތްތަކުން ދެކޭ ގޮތުގައި މިއީ ސަރުކާރަށް މަޖިލީހުގެ ސުޕަމެޖޯރިޓީ ހޯދުމަށް ފަހިކުރާ މަގެކެވެ. އަދި މިއީ ވެރިކަންކުރާ ފަރާތުގެ މުށުތެރެއަށް ބާރުތައް ޖަމާކުރުމަށް ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމަށްވެސް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް، ޑިމޮކްރަސީގެ އަސާސަކީ ރައްޔިތުންގެ ނިންމުމެވެ. އެއް ދުވަހެއްގައި ވޯޓުލީ ކަމުގައި ވިޔަސް، ރައީސަކަށް އެއް ބޭފުޅަކު އަދި މަޖިލީހަށް އިދިކޮޅު މެންބަރަކު އިންތިހާބުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ އިހުތިޔާރު ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ އޮންނާނެއެވެ. އިންތިހާބުތައް ގިނަވުމަކީ ޑިމޮކްރަސީ ފުރިހަމަވުމެއް ނޫނެވެ. ޑިމޮކްރަސީ ފުރިހަމަވަނީ ނަތީޖާ ނެރެދޭ، ހަރުދަނާ އަދި ހަރަދު ކުޑަ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. އަންނަ މަހުގެ 4 ވަނަ ދުވަހު ލޯކަލް ކައުންސިލް އިންތިހާބާއެކު ނަގާ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކީ ހަމައެކަނި އިންތިހާބުތަކުގެ ތާރީހު ބަދަލުކުރުމަށް ނެގޭ ވޯޓެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދައުލަތުގެ ވަސީލަތްތައް އިސްރާފުވުން ހުއްޓުވައި، ސިޔާސީ ހަލަބޮލިކަމުގެ ބަދަލުގައި ގައުމުގެ ތަރައްގީއަށް އިސްކަންދިނުމަށް ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ ސީދާ ބާރެކެވެ.