ޅ. އަތޮޅުގައި ހިމެނޭ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ޚާއްޞަ 5 ސަރަހައްދެއް ހިމާޔަތްކޮށްފިއެވެ.
އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީން ބުނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމާއި ބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އެމިނިސްޓްރީއަށް ލިބިދޭ ބާރުގެ ދަށުން ފާދިއްޕޮޅުގެ ފަސް ސަރަހައްދެއް ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެގޮތުން މިމަހުގެ 8 އިން ފެށިގެން ޅ. އަތޮޅުގެ މާގަނޑު ތިލަ (އެނިމޯން ތިލަ) ސަރަހައްދާއި، ސެއްޅިފުށި ހިރިޔަދޫ ސަރަހައްދާއި، މާކޯ ސަރަހައްދާއި، ވައްވަރާއި ދަނޑިފަޅު ފިނޮޅާއި، ދަނޑިފަޅު ކަނޑުއޮޅި ސަރަހައްދު އަދި ދަށުގިރި ފިނޮޅު ސަރަހައްދު ހިމާޔަތް ކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގެ ގޮތުގައި ވަނީ ހަމަޖައްސާފައެވެ.
މިސަރަހައްދުގައި ކުރުން މަނާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި، އެކްއަކަލްޗަރ އަދި މެރިކަލްޗަރގެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމާއި، ރޭގަނޑު ދިއްލައިގެން މަސްތިލަކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ރާއްޖޭގައި އެމުގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ މަސް ފިޔަވައި، އެހެން އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ކުދި މަސް ހިފުމާއި، މަސްމަހާއި މެއްސާއި، ދޫނި ސޫފާ ސޫފި ހިމެނޭ ގޮތަށް އެއްވެސް ދިރޭ އެއްޗަކަށް ކާންދިނުމާއި މާގަނޑުތަކާއި، މާގަނޑު މަހަށް ގެއްލުން ލިބޭ ފަދަ އަމަލެއް ހިނގުމަކީވެސް މިސަރަހައްދުގައި ކުރުން މަނާ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށް އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީންވަނީ ބުނެފައެވެ.
ޅ.އަތޮޅު މާގަނޑު ތިލަ (އެނިމޯން ތިލަ) ސަރަހައްދު
މާގަނޑު ތިލަ (އެނިމޯން ތިލަ) ސަރަހައްދަކީ، ފާދިއްޕޮޅުގެ އުތުރަށް ވާގޮތަށް، އަތޮޅުގެ މެދުގައި އޮންނަ، ގިނަ އަދަދަކަށް މާގަނޑު ހެދިފައި ހުންނަ، ސޮފްޓް ކޮރަލް އަދި ހާޑް ކޮރަލް ގިނަ ސަރަހައްދެކެވެ. މި ތިލައަކީ، އެކި ފުންމިނުގައި ގިނަ ބާވަތްތަކުގެ މާގަނޑުތަކާއި، މާގަނޑު މަސްތައް ފެތުރިފައިވާ، އެއްތަނަކުން އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް މާގަނޑު ފެންނަކަމަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައިވެސް ފާހަގަ ކުރެވޭ ތަނެކެވެ.
މި ތިލައިން އެންމެ ގިނައިން ފެންނަ މާގަނޑުގެ ބާވަތެއް ކަމަށް ރިކޯޑްކުރެވިފައިވަނީ، މެގްނިފިސަންޓް ސީ އެނިމޯންއެވެ. އެ ސަރަހައްދުގައި ފާހަގަކުރެވޭ އިތުރު ދިރުންތަކުގެ ތެރޭގައި، ތަފާތު ވައްތަރުގެ މުރަކައިގެ ބާވަތްތަކާއި، މިޔަރާއި، ވެލާ ކަހަނބު ހިމެނެއެވެ.
އެ ސަރަހައްދުގައި 27 އާއިލާއަކަށް ނިސްބަތްވާ ފަރުމަސް ފެންނަކަމަށް ރިކޯޑްކުރެވިފައިވާ ކަމަށާއި ފަރުފަރާއި، ތިލަތަކަކީ ކަނޑުގެ ދިރުންތަކުގެ ނަސްލުތައް ދަމަހައްޓައިދީ، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުން ސަލާމަތްކޮށްދޭ އެންމެ ފުރިހަމަ ވަސީލަތަށްވާތީވެ، މިފަދަ ސަރަހައްދުތައް ހިމާޔަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއްކަން މިނިސްޓްރީން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ސެއްޅިފުށި – ހިރިޔަދޫ ސަރަހައްދު
ސެއްޅިފުށި އަދި ހިރިޔަދޫ އަކީ ފާދިއްޕޮޅުގައިވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފަޅުރަށް، އިދާރީ ގޮތުން ފަސް ރަށަކަށް ބަހާލާފައިވާއިރު، އެ ރަށުގެ އެންމެ އުތުރަށް އޮންނަ ދެ ރަށެވެ. ޅ. ސެއްޅިފުށި - ހިރިޔަދޫ ޗަސްބިން ސަރަހައްދަކީ ފާދިއްޕޮޅުގެ އިރުމަތީ ބިތުގައިވާ ފަޅުރަށެކެވެ. ތާރީހީ ގޮތުން ބަލާއިރު، އެ ފަސް ރަށް ވަކިން އޮތްކަމަށް ރިކޯޑް ކުރެވިފައިވީ ނަމަވެސް، އެ ފަޅުތެރޭގައި އޮއެ ބަދަލުވަމުންދާ ގޮތަށް ބަލައި ރަށްތަކަށް އަވަސް ބަދަލުތަކެއް އަންނަކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
މި ސަރަހައްދުގައިވާ ކޮއްލަވާނި (ބޭ) އަކީ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ހާއްސަ މާހައުލެއްް ކަމަށާއި، އެފަދަ މާހައުލުތަކަކީ ރާއްޖޭގައި ވަރަށް މަދުން ފެންނަ، ފަރުގައި އުޅޭ ދިރުންތައް ވިހައި އާލާވުމަށް މުހިއްމު މާހައުލެކެވެ.
އެ ރަށުގައިވާ ކުޅީގެ ވަށައިގެން 19 ބާވަތެއްގެ ގަސްގަހާއިގެހި ހެދިފައިވެއެވެ. އަދި އެ ރަށުގައިވާ ކަހެރުވައް ގަސްތަކަކީ ރާއްޖެއިން ވަރަށް މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ، އަދި އާލާކުރުން މުހިއްމު ބާވަތެއްގެ ގަހެކެވެ.
އަދި އެރަށަކީ ވެލާ ބިސްއެޅުމަށާއި، ކަނޑުމަތީ ދޫނި ނިދަންއަރާ އަދި ހާލި ހަދާ، މާހައުލުތައް ހިމެނޭ ސަރަހައްދެކެވެ.
ޅ. އަތޮޅު މާކޯ
މާކޯއަކީ، މާފިލާފުށީގެ އިރުން އޮންނަ، ބޮޑު ކަކުންޏާއި ބޮނޑު ދިރިއުޅޭކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ގަސް ބޯ ރަށެކެވެ. އެރަށް ހާއްސަ ވަނީ އެރަށުގައިވާ ކުޅި އާއި އެކުޅީގައާއި އަދި ކުޅި ވަށައިގެންވާ ދިރުންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.
މިގޮތުން އެރަށުގައިވާ ކުޅިއަކީ، ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭންގު ވިހައި އާލާވާ ކުޅިއެއް ކަމަށާއި އެ ރަށުގެ ކުޅި، ފައު، ޗަސްބިން ސަރަހައްދުގައި ގިނަ އަދަދަކަށް ކަނޑޫގަސް ހުރި ކަމަށް ރިކޯޑުކޮށްފައިވެއެވެ، އަދި އެރަށުގެ ކުޅިއަކީ ރަށުގެ ހޭޅިފަށް ގިރުމުން ސަލާމަތްކޮށްދޭ ކާބަން ސިންކްއެއްގެ އިތުރުން، ރަށަށް ރީތިކަން ގެނެސްދޭ މާހައުލެކެވެ.
ރާއްޖެއަށް ހިޖުރަކުރާ ދޫނިތަކުގެ ތެރެއިން، ގުޑުގުޑާ ދޫންޏާއި އެހެނިހެން ބާވަތްތަކުގެ ދޫނި އެރަށުގެ ކުޅި ސަރަހައްދުގައި ވިހާ އާލާވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެރަށުން 11 ބާވަތެއްގެ ހިޖުރަކުރާ ދޫންޏާއި، ދެ ބާވަތެއްގެ ކަނޑުމަތީ ދޫނި ފެންނަ ކަމަށް ރިކޯޑްކުރެވިފައިވެއެވެ.
ޅ. ވައްވަރާއި، ދަނޑިފަޅު ފިނޮޅާއި ދަނޑިފަޅު ކަނޑު އޮޅި
ޅ.ވައްވަރަކީ، ނައިފަރުގެ ދެކުނަށް އޮންނަ ފަޅު ރަށެކެވެ. މިރަށުގެ ވަށައިގެންވާ ފަރަކީ، ޤުދުރަތީ ދިރުންތަކުން މުއްސަނދި ފަރެކެވެ. މި ފަރުތަކުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދިރުންތަކުގެ ތެރޭގައި، ގިނަ އަދަދެއްގެ ސޮފްޓް ކޮރަލްއާއި، މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ، 'ޔެލޯ މައުތުޑް މޮރޭ އީލް' އަދި ބޮޑެތި ދަންބޮޑު މަހުގެ އައިންތައް ހިމެނެއެވެ. އެ ފަރުތަކުން އާންމުގޮތެއްގައި ފެހިވެލައާއި ވައިފިޔަ މަޑި، އަދި ކަންނެލިވެސް ފެނެއެވެ. ވައްވަރާއި އިންވެގެން ދެކުނަށް އޮންނަ ފަޅުގައިވާ ދަނޑިފަޅު ފިނޮޅަކީ މި ސަރަހައްދުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ގިނަ ކަނޑުމަތީ ދޫނީގެ ބާވަތްތައް ޖައްސާ، އެތަކެތި އާލާވެ ދިރިއުޅޭ މާހައުލެކެވެ. އަދި އެ ފިނޮޅު ކައިރީގައި އުފެދިފައިވާ ފަރުގައި މަސް އާލާވާ ނާސަރީތައްވެސް އުފެދިފައިވެއެވެ.
ވައްވަރު ރަށާއި ދަނޑިފަޅު ފިނޮޅުގެ ދެމެދުގައިވާ ދަނޑިފަޅު ކަނޑުއޮޅިއަކީ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން މުއްސަނދި މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ބާވަތްތަކުގެ މަސްމަހާމެއްސާއި، މުރަކައިގެ ބާވަތްތައް ގިނަ ކަނޑުއޮޅިއެކެވެ.
ޅ. ދަށުގިރި ފިނޮޅު:
ޅ. ދަށުގިރި ފިނޮޅަކީ، މާފިލާފުށީގެ އުތުރުގައި، ވޭވަށުގެ އިރުމައްޗަށްވާހެން އުފެދިފައިވާ ބޮޑު ވެލިގަނޑެކެވެ. އެ ފިނޮޅުގެ ވެލިގަނޑަކީ މޫސުމާއެކު ބަދަލުވަމުންދާ އިރުވެސް، ހުރިހާ މޫސުމެއްގައިވެސް އެންމެ ގިނައިން ދޫނި ފެންނަ ފިނޮޅެކެވެ.
ކަނޑުމަތީ ދޫންޏަކީ، ކަނޑުގެ ނިއުޓްރިއަންޓް ނުވަތަ ކަނޑުފަޅުގެ ދިރުންތަކުން ލިބިދޭ ކާނާ އެއްގަމަށް ގެނެސްދޭ އެންމެ މުހިއްމު އެއް ވަސީލަތެވެ. އެ މާހައުލަކީ، ދޫނިތައް ދުވާލުގެ ވަގުތުގައި ވަރުބަލި ފިލުވާލަން މަޑުކޮށްލާ، އަދި ރޭގަނޑު ނިދަން އަރާ، ދޫނި ބިސްއަޅާ، ވިހާ އާލާވާ، އިކޮލޮޖިކަލީ މުހިއްމު މާހައުލެކެވެ.
މިނިސްޓްރީން ބުނީ، ފިނޮޅަށް ލިބޭ ހިމާޔަތަކީ އެ ދޫނިތަކަށްވެސް ލިބިދޭނެ ހިމާޔަތެއްކަމުން، ލާމެހިފައިވާ ވެށީގެ ދިރުންތަކަށް ލިބިދޭ މަންފާއިން މަސްވެރިކަމާއި ފަތުރުވެރިކަމަށްވެސް އޭގެ ފައިދާ ކުރާނެ ކަމަށެވެ.
އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓްރީ ބުނީ، މި ސަރަހައްދުތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނީ (ޤުދުރަތީ ނުވަތަ ޠަބީޢީގޮތުގައި ރައްކައުތެރިކޮށް ދަމަހައްޓާ ތަންތަނާބެހޭ ޤަވާއިދު) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށެވެ.
މިދިޔަ މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހު ބޭއްވި ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި، އެމަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ލަފާފުޅާއިއެކު، ރައީސުލްޖުމުހޫރިއްޔާ އިބުރާހިމް މުހައްމަދު ޞާލިޙްވަނީ މި 5 ސަރަޙައްދު ހިމާޔަތްކުރަން ނިންމަވާފައެވެ.
މި ތަންތަނަކީ، ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ޚާއްސަ ސިފަތަކެއް ލިބިގެންވާ ސަރަޙައްދުތަކެކެވެ. މި ސަރަހައްދުތައް ކަނޑައެޅުމުގައި އެންމެ މުހިންމު އެއް އަސާސަކީ، ޒަމާނުއްސުރެ މީހުންގެ ފަރާތުން ވާރުތަވަމުން އައިސްފައިވާ މަޢުލޫމާތު (ޓްރެޑިޝަނަލް ނޮލެޖް) އާއި، ލިބެންހުރި ދިރާސާ ރިޕޯޓުތަކާއި، މަސްވެރިންނާއި، ދަނޑުވެރިންނާއި، އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި، ތިމާވެށީގެ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ފަރާތުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުތަކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މީގެކުރިންވެސް ފާދިއްޕޮޅުގެ 2 ސަރަހައްދެއް ހިމާޔަތްކޮށްފައިވެއެވެ. އެއީ 1995 ސެޕްޓެންބަރު 27 ގައި ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ޅ.ފުށިފަރު ތިލަ ސަރަހައްދާއި،1999 އޮކްޓޫބަރު 21 ގައި ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ޅ.ކުރެއްދޫ ކަނޑު އޮޅި (ކުރެއެދޫ އެކްސްޕްރެސް) ސަރަހައްދެވެ.
މި ތަންތަން ހިމާޔަތްކުރުމުގެ ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދަވާއިރު، ފާދިއްޕޮޅުގެ ޢުމްރާނީ ތަރައްޤީއާ ގުޅޭ މަޝްރޫޢުތަކަށް ހުރަސްނޭޅޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ކަންކަން ހަމަޖައްސަވާނެކަމަށް އެންވަޔަރަމަންޓް މިނިސްޓަރ ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި މިތަންތަން ހިމާޔަތްކުރުމުން މިކަމުގެ ފައިދާ އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް ލިބުމާއެކު، އެކޯ ޓޫރިޒަމާއި، އިންޓަރގްރޭޓެޑް ޓޫރިޒަމާއި، ދިރުން ހުރި އިޤްތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށްވެސް އެމިނިސްޓަރ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި މަދުވެގެން 1 ރަށާއި 1 ފަރާއި 1 ކަނޑޫފާ ރައްކާތެރިކުރުމަށް ސަރުކާރުން ވެފައިވާ ވަޢުދުގެ ތެރެއިން މި މަސައްކަތުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގެ ދަށުން ތިލަދުންމަތީގެ (ހއ، ހދ، ށ އަދި ނ އަތޮޅުގެ) 14 ސަރަހައްދަކާއި އައްޑޫ ސިޓީގެ 4 ސަރަހައްދަކާއި، ފުވައްމުލަކު އިރުދެކުނު ފަރާތުގައިވާ ފަރިކެޑަ ސަރަޙައްދު ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ސަރަޙައްދުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅުއްވައި ގެޒެޓް ކުރައްވާފައެވެ.
